مدخلی بر جامعه شناسی فقه
33 بازدید
محل نشر: بازتاب اندیشه » خرداد 1386 - شماره 86 »(5 صفحه - از 37 تا 41)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
نگارنده در این مقاله سعی می‏نماید تحت عنوان ضرورت پرداختن به جامعه‏شناس فقه این موضوع را مورد توجه قرار دهد که در سیر تاریخ فقه و استنباطات فقهی، مقتضیات زمانی ـ مکانی و تعلقات قومی ـ طبقاتی بر فتاوا تأثیرگذار بوده و معمولاً مذاق و شم فقهی فقهاء به دلیل آن که در معرض سؤالات فقهی مردم هستند و با ایشان حشر و نشر دارند به سوی مراجعین گرایش می‏یابد و همین باعث شده که فقه هویت‏ساز باشد و از اسلام حقیقت متمایز گردد. لذا لازم است مطالعاتی تحت عنوان جامعه‏شناسی فقه انجام گیرد. معمولاً مذاق و شم فقهی فقها به دلیل آن‏که در معرض سؤالات فقهی مردم هستند و با ایشان حشر و نشر دارند، به سوی مراجعین گرایش می‏یابد. ذائقه فقهی فقیهی که در دربار به سؤالات شرعی دیوانیان، شاهزادگان و نسوان حرمسرا پاسخ می‏داد، با ذائقه فقهی فقیهی که در فلان نقطه دورافتاده کشور با رعایا سر و کار داشت و وجوهات خود را از طبقات محروم می‏گرفت، متفاوت بود. فقیهی که با مناطق خاصی از کشور ارتباط دارد، با فقیه دیگری که تعلقات ملی دارد، دیدگاه‏های متفاوتی دارد. فتوای فقیه شهری، بوی شهر می‏دهد و فتوای فقیه روستایی، بوی روستا، فتوای فقیه عرب رایحه عرب دارد و فتوای فقیه عجم. رایحه عجم، شاید فقیهِ صد سال پیش اگر برخی فتاوای فقهای امروز را می‏دید، آنها را تکفیر می‏کرد. به این ترتیب مقتضیات زمانی ـ مکانی و تعلقات قومی ـ طبقاتی بر فتاوا تأثیر خواهد داشت...
آدرس اینترنتی